Whisky zbożowa – produkcja i rola w blendach

Grain whisky to whisky zbożowa produkowana najczęściej z pszenicy, kukurydzy, żyta oraz niewielkiego dodatku słodowanego jęczmienia. Jęczmień pełni tu ważną funkcję technologiczną. Dostarcza enzymów potrzebnych do rozkładu skrobi na cukry, które mogą później ulec fermentacji.

Czym jest whisky zbożowa?

Whisky zbożowa różni się od whisky słodowej przede wszystkim surowcem i sposobem destylacji. Single malt powstaje wyłącznie ze słodowanego jęczmienia. Whisky zbożowa może być produkowana z różnych zbóż, takich jak pszenica, kukurydza, żyto lub niesłodowany jęczmień.

W szkockiej klasyfikacji istnieje osobna kategoria single grain Scotch whisky. Oznacza ona whisky zbożową produkowaną w jednej destylarni. Szkockie przepisy wyróżniają pięć kategorii whisky: single malt, single grain, blended malt, blended grain oraz blended Scotch whisky.

Wynalazek aparatu kolumnowego

Rozwój whisky zbożowej był możliwy dzięki aparatom do destylacji ciągłej. Wcześniej whisky destylowano głównie w tradycyjnych alembikach. Był to proces wolniejszy i mniej wydajny.

Ważną rolę odegrał Robert Stein, który opracował wczesny aparat do destylacji ciągłej. Następnie Aeneas Coffey udoskonalił to rozwiązanie i opatentował własny typ aparatu kolumnowego, znany jako Coffey still lub patent still. Dzięki temu można było produkować alkohol szybciej, taniej i w bardziej kontrolowany sposób.

Jak działa Coffey still?

Aparat kolumnowy pracuje w sposób ciągły. Nie trzeba go opróżniać i napełniać po każdej destylacji. To odróżnia go od tradycyjnego alembiku, który działa partiami.

Przefermentowana brzeczka trafia do pierwszej kolumny, nazywanej analyserem. Spływa w dół przez liczne perforowane płytki. Od dołu wprowadzana jest gorąca para. Podgrzewa ona ciecz i uwalnia alkohol.

Następnie opary trafiają do drugiej kolumny, czyli rectifiera. Tam alkohol oddziela się od wody i cięższych składników. Na końcu trafia do chłodnicy, gdzie ulega skropleniu. Aparaty kolumnowe mogą produkować destylat o bardzo wysokiej mocy, nawet około 94–95% alkoholu.

Etapy produkcji

Produkcja whisky zbożowej zaczyna się od przygotowania zbóż. Ziarna poddaje się działaniu pary pod ciśnieniem. Ma to uwolnić skrobię i przygotować ją do dalszej obróbki.

Następnie surowiec trafia do kadzi zacierowej. Zalewa się go gorącą wodą. Enzymy pochodzące ze słodowanego jęczmienia rozkładają skrobię na cukry proste.

Kolejny etap to fermentacja. Drożdże przetwarzają cukry w alkohol. Ten proces jest podobny do fermentacji stosowanej przy whisky słodowej.

Po fermentacji następuje destylacja ciągła. To właśnie ona nadaje whisky zbożowej lżejszy i bardziej neutralny charakter.

Do czego używa się whisky zbożowej?

Whisky zbożowa rzadko trafia na rynek jako samodzielny produkt. Zdecydowanie częściej wykorzystuje się ją do tworzenia blendów. Jest ważnym składnikiem blended Scotch whisky.

Jej rola polega na łagodzeniu i zaokrąglaniu profilu whisky mieszanej. Destylaty zbożowe są zwykle delikatniejsze niż single malty. Dzięki temu mogą tworzyć tło dla bardziej wyrazistych whisky słodowych.

Bez whisky zbożowej nie byłoby wielu najbardziej znanych blendów świata. To właśnie ona pozwala uzyskać powtarzalność, lekkość i przystępny charakter whisky mieszanej.

Whisky zbożowa w degustacji

Whisky zbożowa jest często niedoceniana. Tymczasem dobrze pokazuje różnicę między whisky słodową a mieszaną. Pozwala też lepiej zrozumieć, jak powstaje blended Scotch whisky.

W degustacji może być ciekawym punktem porównawczym. Pokazuje lżejszy, bardziej kremowy i zbożowy profil. Może mieć nuty wanilii, toffi, zbóż, miodu, kukurydzy lub jasnych owoców.

Grain whisky dobrze sprawdza się w degustacjach edukacyjnych. Pomaga wyjaśnić, dlaczego blendy są tak ważne w historii szkockiej whisky i jaką rolę pełni w nich destylat zbożowy.

Jeżeli chcą Państwo poznać różnice między whisky słodową, zbożową i mieszaną w praktyce, zapraszamy do sekcji Degustacja whisky w ofercie Pick and Taste. Taki temat może być również ciekawym elementem programu Team Building dla firm.